შესახებ
English
საქართველომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა
1918 საქართველომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა
1918-05-26
 

საქართველოს ეროვნული საბჭო

(მე-XIX კრება)

კვირას, 26 მაისს 1918 წ. ქალ. ტფილისი. სასახლე.

კრებას დაესწრო 42 წევრი და 36 კანდიდატი.


ლოჟაში და ქანდარაზე აუარებელი საზოგადოებაა. სხვა და სხვა ერთა წარმომადგენელნი, რომელთა შორის იმყოფება გერმანიის ჯარის უფროსი ოფიცერი გრაფი შულენბურგი, გერმანელ ოფიცერთა თანხლებით. ლოჟაშია აგრეთვე ტფილისის მიტროპოლიტი ლეონიდე სამღვდელო ამალითურთ და ქართველი მხედრობა.

სასახლის წინა მოედანი და ახლო-მახლო ქუჩები ხალხით არის გაჭედილი.

სასახლის ბანზედ ამართულია საქართველოს დროშა. ამასთანავე ორი დროშით მორთულია ის კედელი, რომელთანაც პრეზიდიუმის ადგილებია.



თავმჯდომარეობს

ეროვნულ საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე

ნოე ჟორდანია


პრეზიდიუმის წევრნი:

გიორგი ლასხიშვილი

გრიგოლ ვეშაპელი

პავლე საყვარელიძე


მდივნად არის ეროვნულ საბჭოს მდივანი

ილია ზურაბიშვილი.


კრება ნაშუადღევს 4 ს. და 50 წ. იწყება.


როცა თავმჯდომარე თავის ადგილს იჭერს, საბჭო და დამსწრე საზოგადოება ფეხზე დგომით მხურვალე და ხანგრძლივის ტაშით ეგებება და ოვაციებს უმართავს.


კრების გახსნა. თავმჯდომარის სიტყვა.



თავმჯდომარე:

საქართველოს ეროვნულ საბჭოს სხდომას გახსნილად ვაცხადებ.


მოქალაქენო! დღეს თქვენ აქ მოწმე იყავით ერთი ისტორიულის, იშვიათის და ამავე დროს ტრაღიკული აქტისა. ამ დარბაზში მოვდა ერთი სახელმწიფო და აი ახლა, ამავ დარბაზში, ეყრება საფუძველი მეორე სახელმწიფოს.

ამ ორ სახელმწიფოს შორის, რომელთაგანაც ერთი მოკვდა და მეორე იბადება, შეუძლებელია ყოფილიყო ინტერესთა წინააღმდეგობა.

და თუ ოდესმე პირველი აღსდგება მკვდრეთით, დარწმუნებული უნდა ვიყოთ, მათ შორის მუდამ იქნება ინტერესთა თანხმობა (ტაში).

საქართველოს ახალი სახელმწიფო რომელიც დღეს არსდება, არ იქნება მიმართული არც ერთის ერის, არც ერთის ხალხის, არც ერთის სახელმწიფოს წინააღმდეგ.

მისი მიზანია - დღევანდელ ისტორიულ ქარტეხილისაგან დაიფაროს თავისი თავი.

და როცა ამას მოახერხებს იგი დაეხმარება სხვებსაც, ვინც ჩვენს ქვეყანასთან ერთად ჩავარდა დიად განსაცდელში (ტაში).

თქვენ კარგად იცით; საქართველო ჩვეულია ბრძოლას თავისი არსებობის დასაცავად. ის საუკუნოებით იბრძოდა, რათა თავისი სულიერი ვინაობა, ნაციონალური ორგანიზმი და ტერიტორია შეენარჩუნებინა. მაგრამ იგი იბრძოდა მხოლოდ თავის დასაცავად და არ ებრძოდა სხვის არსებობას.

ამასთანავე იგი იბრძოდა არა მარტო ქართველთათვის, არამედ იმ ერებისთვისაც, რომელნიც მოსახლეობენ მის სახელწმფიფოებრივ ფარგლებში.

მეტსაც ვიტყვი, ის იბრძოდა თავისი ფარგლების გარეშეც, აგრეთვე სხვების დასაცველად.

ეს დიდი ისტორიული მაგალითი ცხოველმყოფელ ანდერძათ დარჩა ქართველ ხალხს და ეს სრული გარანტიაა იმისა, რომ დღევანდელ ქართველ ერს შერჩენილი აქვს მისი ძირითადი ისტორიული მიდრეკლება - შეუსაბამოს ხოლმე თავის ინტერესი სხვა ერთა ინტერესებს.

სწორედ ამიტომ არც ერთი ერი - ჩვენს ქვეყანაში მცხოვრები, თუ ჩვენს სახელმწიფოს გარეშე მყოფი, არ უნდა განიცდიდეს ჩვენს გამო რაიმე აღელვებას, სულიერ მტკივნეულობას და წყენას.

და განა დღეს სეიმში არ განაცხადეს სხვა და სხვა ორატორებმა, რომ არ არის ისეთი ერი, რომელიც ცუდათ იხსენიებდეს ქართველ ერს?!

ეს არის იმის თავდები, რომ ახალი სახელმწიფო, ახალიმთავრობა სავსებით გაამართლებს ამ იმედებს.

ჩვენ გვსურს ვიქონიოთ მეგობრული ურთიერთობა ჩვენს გარეშე და ჩვენს შორის მყოფ ერებთან.

ჩვენ მივაქცევთ განსაკუთრებულ ყურადღებას იმ ერის დიდ ტრაგედიას, რომლის ერთი ნაწილი ჩვენს ტერიტორიაზე სცხოვრობს, ხოლო მეორე ნაწილი ჩვენს გარეშე.

ეს არის - სომხობა.

ძველს ანდერძს დღევანდელი ქართველობაც გაიხსენებს და სომხის ერი იმავე მფარველობას ჰპოვებს ჩვენში, რომელსაც ჰპოვებდა იგი ქართველ მეფეთა შორის (ხანგრძლივი ტაში).

ჩვენ გვსურს კეთილ განწყობილებაში ვიყოთ ამიერ კავკასიის მოსახლეობის დიდ უმრავლესობასთან, მუსულმანებთან. ჩვენ გვინდა, რომ მათ მოგვბაონ, დაიარსონ ასეთივე სახელმწიფო და შეერთების ხელი გამოგვიწოდონ (მხურვალე ტაში).

ამასთანავე ეს დამოკიდებულება ჩვენს გარშემო მყოფ ერებისა იქნება უფრო მკვიდრი საფუძველი, რომელიც გაამაგრებს ჩვენს ნორჩ სახელმწიფოს და არგრეთვე ამ ერებსაც და საშუალებას მოუსპობს ჩვენს საერთო მოქიშპეთ წიხლი ჩაგვცენ და დაგვანგრიონ.

ჩვენს სახელმწიფო ფარგლებში მოსახლეობს სხვა და სხვა ერთა უმცირესობა. ვაცხადებთ, რომ ეროვნული უმცირესობანი იქნებიან ისევე უფლებამოსილნი, როგორც იქნება ჩვენი სახელმწიფოს ეროვნული უმრავლესობა - ქართველობა.

ეს ერნი - შეერთებულნი ერთის დროშის ქვეშ შეჰკრავენ კავშირს იმ ერებთან, რომელნიც ჩვენი ქვეყნის ფარგლებს გარეშე იმყოფებიან - და ამით წარმოიშვება ის სახელმწფიოებრივი კავშირი, რომელიც აღადგენს აქ, ჩვენს წინაშე დაღუპულს სახელმწიფოს.

ეს სახელმწიფო იქნება კავკასიის კონფედერატიული კავშირი (ხანგრძლივი ტაში მთელს დარბაზში).

ამრიგად, ჩვენი სავალი გზა, ჩვენი იდეალი უნდა იყოს ამ კავშირის შედგენა. ეს კავშირი იქნება ის სახელმწიფოებრივი ორგანიზმი - სახელმწიფოთა კავშირი - რომელიც საერთო ძალ-ღონე შეკრებილი, მთლიანი წასდგება გარეშე მტერის წინაშე და დაიცავს თავისს თავს (ტაში).

აი, მაშინ შეიძლება აღსრულდეს ის, რაც სეიმმა ვერ შექმნა.

და ის, ვინც ახლა შეუგნებლად მიდის ამიერკავკასიის ფაგრლების გარეშე - შესაძლებელია კვალად მობრუნდეს და საერთო დროშის ქვეშ დადგეს.

ამით დამყარდება ამიერკავკასიის ერთობა და აქ მოსახლე ერების ძლიერება (ხანგრძლივი ტაში და ოვაციები).



თავმჯდომარე:

ეხლა მომეცით ნება გადავიდეთ იმ საგანზე, რომლისთვისაც ჩვენ აქ შევიკრიბენით.

ჩვენ უკვე გვაქვს შემუშავებული აქტი საქართველოს დამოუკიდებლობისა, რომელიც ახლა იქნება წაკითხული.



დამოუკიდებლობის აქტი



თავმჯდომარე კითხულობს "საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს" შემდეგის შინაარსისას:





ამ აქტს კრება და დამსწრე საზოგადოება ფეხზე დგომით ისმენს. თითოეული მუხლი დადგენილებისა ძლიერ ტაშს იწვევს. წაკითხვის შემდეგ იყება ხანგრძლივი ოვაციები.



აქტის წაკითხვა აივანზედ


მყუდროების დამყარების შემდეგ თავმჯდომარის წინადადებით ეროვნულ საბჭოს მდივანი სასახლის აივანზე გადის და იქიდან უკითხავს თავმოყრილ ხალხს დამოუკიდებლობის აქტს. აივანზე აქტის კითხვის დროს საპატიო დარაჯთა რაზმი სდგას ორის ეროვნულ დროშით.

აქტის თითოეული დებულება ხალხში დიდს ენტუზიაზმს იწვევს და ვაშას ძახილი, ტაში და ოვაციები უწყვეტია.



რუსულ თარგმნის წაკითხვა


ამავე დროს კრების დარბაზში, თავმჯდომარის ამხანაგი გრიგოლ ვეშაპელი, თავმჯდომარის წინადადებით, კითხულობს აქტის რუსულ თარგმანს, რასაც მოჰყვება იგივე ტაში და ოვაციები.



აქტის მიღება და დამტკიცება


ამის შემდეგ თავმჯდომარე ეკითხება კრებას - თანახმაა იგი მიიღოს საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი თუ არა.

ეროვნული საბჭო ერთხმად, აღტაცებით, უცვლელად იღებს და ამტკიცებს ამ აქტს.

თავმჯდომარე სთხოვს კრების წევრთ და კანდიდატებს კრების დასასრულს ყველამ ხელი მოაწეროს აქტს.



დროებითი მთავრობის შემადგენლობა



თავმჯდომარე:

ახლა ნება მიბოძეთ გამოვაცხადო ჩვენის დროებითი მთავრობის შემადგენლობა, რომელიც შედგენილია აღმასრულებელ კომიტეტის მიერ, ფრაქციების წარმომადგენლებთან შეთანხმებით:


1. მთავრობის თავმჯდომარე და შინაგან საქმეთა მინისტრი

ნოე რამიშვილი

2. საგარეო საქმეთა მინისტი

აკაკი ჩხენკელი

3. სამხედრო მინისტრი

გრიგოლ გიორგაძე

4. ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრი

გიორგი ჟურული

5. განათლების მინისტრი

გიორგი ლასხიშვილი

6. მიწათმოქმედების და შრომის მინისტი

ნოე ხომერიკი

7. იუსტიციის მინისტრი

შალვა მესხიშვილი

8. და გზათა მინისტრი

ივანე ლორთქიფანიძე


ყველა ზემოაღნიშნული პირი - კრება და და დამსწრე საზოგადოება ტაში და ოვაციებით ეგებება.

აკაკი ჩხენკელის გარდა, რომელიც საზავო დელეგაციაში იმყოფება - ყველა დანარჩენი დარბაზში არიან; მინისტრები მთავრობის ადგილს იჭერენ.



მთავრობის დამტკიცება



თავმჯდომარის შეკითხვაზე კრება ერთხმად ამტკიცებს ზემოდასახელებულ პირთა მთავრობათ არჩევას.



არსებულ კანონის დადასტურება



თავმჯდომარე:

ახლა საჭიროა, ვიდრე ჩვენ შეუდგებით კანონების გამოცემის მუშაობას, ძალაში დარჩეს ყველა ის კანონი, რომელიც დღემდე არსებობს და საქართველოში მოქმედობს, სხვათა შორის სეიმის დადგენილებანიც.

კრება ერთხმად იღებს ამ წინადადებას.



ფინანსები



თავმჯდომარე:

ამას გარდა, ჩვენ უნდა მივიღოთ წინადადება ფინანსები შესახებ. ვინაიდან საფინანსო საქმე მეტის-მეტად რთულია - საჭიროა დროებით დარჩეს ძველი წესი ფულის ბეჭდვისა, სანამ ჩვენი საკუთარი სახელმწიფოებრივი ფულის სისტემა შემუშავდება (ე.ი. ამიერკავკასიას ფულის საერთო სისტემა იქნება - მუსულმანებთან და სომხებთან შეთანხმებით).

გიორგი გვაზავა (ადგილიდან): ეს საკითხი გადაიდოს.

თავმჯდომარე: გადადება შეუძლებელია. ფული ყოველ წამს საჭიროა და ჩვენ კი ფულის სისტემას სასწრაფოთ ვერ შევქმნით. ამასვე თხოულობს მთავრობა.

კრება ერთხმად იღებს თავმჯდომარის წინადადებას ფინანსური საქმის შესახებ, ე.ი. - დროებით დარჩეს ძველი წესი ფულის სისტემისა.



სამანდატო კომისია



თავმჯდომარე: აგრეთვე საჭიროა ჩვენს შემდეგ კრებას კანონებრივი ხასიათი მივცეთ. გამოვარკვიოთ - ვინ არის წევრი და ვინ კანდიდატი. ამისათვის უნდა ავირჩოთ სამანდატო კომისია, რომელიც შემდეგ სხდომისთვის წარმოგვიდგენს მოხსენებას. გთხოვთ დაასახელოთ. ასახელებენ:


1. თევდორე კიკვაძეს

2. რაჟდენ არსენიძეს

3. შალვა მიქელაძეს

4. იასონ ლორთქიფანიძეს

5. გიზო ანჯაფარიძეს

6. კალენიკ ქავთარაძეს

7. გიორგი გვაზავას

8. ივანე ჩერქეზიშვილს



კრება ერთხმად ამტკიცებს ამ შემადგენლობას.


თავმჯდომარე: დღევანდელი წესრიგი დასრულებულია. ამ დღეებში ჩვენი მთავრობა წარმოუდგენს საბჭოს დეკლარაციას.



მისალმებანი


ახლა ჩვენ უნდა გადავიდეთ კრების საგნის მეორე მხარეზე: აქ იმყოფებიან ერთა წარმომადგენელნი, რომელთაც განაცხადეს სურვილი მიესალმონ საბჭოს საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების გამო.

მისალმების სიტყვები წარმოსთქვეს:


მუსულმანთა ეროვნული საბჭოს სახელით - ფატ-ალი-ხან ხოისკიმ (რუსულად)


მაჰმადიანთა ცენტრალ კომიტეტის სახელით მოგილოცავთ, დამოუკიდებელ საქართველოს მოქალაქენო, თქვენს დღევანდელ ბედნიერებას.

100 წელზე მეტია რაც საქართველო იბრძოდა თავის დამოუკიდებლობისათვისაც და აი დღეს აგისრულდათ ის ნატვრა, რომელიც ჩამარხული იყო ყოველ ქართველ მამულიშვილის გულში.

ამიერკავკასიის ერები ცდილობდნენ, რომ შეექმნათ ერთი მთლიანი სახელმწიფო, მაგრამ, დღევანდელ პირობებში ჩვენ ეს ვერ შევძელით.

ეხლა ჩვენ ვშორდებით ერთმანეთს, რომ შემდეგში უფრო მტკიცედ შევკავშირდეთ, ჩვენი განშორება არ იქნება ხანგრძლივი. უკვე ახლოა ის დღე, როდესაც ჩვენ სახელმწიფოებრივ ცხოვრების ერთი მიმდინარეობა მიეცემა.

ჩვენ ვგრძნობდით განშორების აუცილებლობას, მაგრამ ისიც გვწამს, რომ მალე ისევ შევკავშირდებით.

ნება მომეცით, ერთხელ კიდევ მოგილოცოთ ამიერკავკასიის ყველა მაჰმადიანის სახელით: გაუმარჯოს დამოუკიდებელ საქართველოს! (ტაში).



ადგილობრივ პოლონელთა წარმომადგენელმა (რუსულად)


ჩვენ პოლონეთის შვილები მივესალმებით მებრძოლ საქართველოს თავისუფალ შვილებს და უსურვებთ ყოველივე სიკეთეს.
გაუმარჯოს საქართველოს!


ოსების წარმომადგენელმა - გიორგი გაგლოევმა (საბჭოს წევრი / ქართულად)


ამხანაგებო და მოქალაქენო!
ამ ტრიბუნაზე მე განვიცდი იმავე გრძნობას, რომელსაც განიცდით თქვენ. ეს გასაგებიც არის. მე ვარ წარმომადგენელი არა მარტო ოსების, არამედ საქართველოს ეროვნულ საბჭოს წევრიც. თვით ეს ფაქტი ამტკიცებს, რომ ამ ორ ერის შორის არის ისეთი რამ კავშირი, რომელიც აერთებთ მათ. ჩვენ გვწამს, რომ საქართველოს დემოკრატია თავის დროშას დაბლა არ დაუშვებს. საქართველოს დემოკრატიასთან ერთად დროშის ქვეშ ივლის ჩვენი დემოკრატიაც.

ამ იმედებით აღჭურვილი მივესალმები ამ კრებას. იმედია საქართველო აიცდენს იმ განსაცდელს, რომელიც მას მოელის გარეშე მტრისაგან.


ჰაიდარ ბეგ აბაშიძემ (საბჭოს წევრი) საქართველოს მაჰმადიანთაგან (ქართულად)


ძვირფასო ძმანო!
დღეს თქვენი მოძმე ქართველი მაჰმადიანები გილოცავთ საქართველოს განთავისუფლებას. გილოცავთ მრავალტანჯულ საქარტველოს დამოუკიდებლობას!

ჩვენი გული ნაღვლით ივსება, როდესაც ვიგონებთ, რომ სამაჰმადიანო საქართველო დღეს თქვენთან არ არის.

მაგრამ მე იმედი მაქვს, რომ სამაჰმადიანო საქართველო დღეს თუ არა ხვალ ჭირშიც და ლხინში თქვენთან იქნება.

მაშ გაუმარჯოს დღეს ამ საქართველოს, შემდეგ კი ეროვნულ-ტერიტორიალურად შეკავშირებულ საქართველოს!


გერმანული ჯარის ობერლეიტენანტ კაიზერმა ( გრ. შულენბურგის ამალაში მყოფმა) (დოიჩურათ - სთარგმნიდა გერ. ქიქოძემ)


თუმცა მე ჩემი მთავრობისაგან არ მაქვს ოფციალური დავალება, მაგრამ მე პირადად მოგილოცავთ დამოუკიდებლობის დამყარებას და უსურვებ ახლად დაარსებულ სახელმწიფოს ყოველივე სიკეთეს და წარმატებას!


თავისისი საკუთარი სახელით და ამიერკავკასიაში მოსახლე გერმანელების სახელით - ბ-ა ფრიკენმა (დოიჩურათ - სთარგმნიდა გერ. ქიქოძე)


ულოცამს კრებას საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებას. გამოსთქვამს სურვილს, რომ საქართველო აღსდგეს ნანგრევებიდან, განახლდეს როგორც ფენიქსი (ფასკუნჯი) და ბოლოს ერთ ტაძარში გამოსჭედოს თავის ბედი.

გაუმარჯოს საქართველოს რესპუბლიკას!


თითოეულ ორატორს კრება და საზოგადოება ტაშით ეგებებოდა და აცილებდა. ზოგს ოვაციებიც გაუმართა - მაგალითად ობერლეიტენანტ კაიზერს და ბ-ნ ფრიკენს.



კრების დახურვა



თავმჯდომარე:

მადლობას ვუცხადებ ყველა იმათ, ინც აქ სალამი მოგვიძღვნა და ეროვნულ საბჭოს კრებას ვხურავ (ხანგრძლივი ტაში და ოვაციები)


კრება საღამოს 5 საათსა და 55 წ. დასრულდა.


თავმჯდომარე:

ნ. ჟორდანია


პრეზიდიუმის წევრნი:

გრიგოლ ვეშაპელი

პ. საყვარელიძე

გ. ლასხიშვილი


მდივანი: ილ. ზურაბიშვილი